قاعیدە لە سووریا بۆ جێگرەوەی تەحریری شام دەگەڕێ

0
337

تەحریری شام لە کۆنترۆڵی قاعیدە نەماوە
تەحریری شام لە کۆنترۆڵی قاعیدە نەماوە

رووداو- هەولێر

هەندێ سەرچاوەی نزیك لە ئۆپۆزیسیۆنی سووریا لە ئیدلیب دەڵێن سەركردایەتی رێكخراوی ئەلقاعیدە خەریكی دامەزراندنی لقێكی نوێن لە سووریا، چونكە چیدی متمانەیان بە گرووپی تەحریری شام (بەرەی نوسرەی جاران) نەماوە. هەندێ كەسایەتی ئیسلامیی سەر بە ئۆپۆزیسیۆنی سووریا وەكو لە لێكۆڵینەوەیەكی پەیمانگای رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا هاتووە، ئاشكرایان كردووە كە ئەلقاعیدە دەیەوێ رێكخراوێك دروست بكات لە مۆدێلە سەروونەتەوەییەكەی خۆیەوە نزیكتر بێ و خاوەنی هەمان روانگەی ئەو بێ.

چارڵز لیستەر، توێژەر و شارەزای كاروباری سووریا لە پەیمانگای رۆژهەڵاتی نێوەڕاست (MEI) كە دامەزراوەیەكی ئەمریكییە، لە زاری سەركردەكانی ئۆپۆزیسیۆنی سووریاوە دەڵێت قاعیدە لەبەر دوو هۆكار چیدی متمانەی بە هەیئەتی تەحریری شام نەماوە. یەكەمیان ئەوەیە كە پێیوایە هەیئەتەكە لەڕووی ستروكتور، دونیابینی و كردارەوە بەكەڵك نەماوە و دووەمیش ئەوەیە سەكردایەتی هەیئەتەكە چیدی پابەن نین بەو پەیمانەی بە ئەیمەن زەواهیری سەركردەی قاعیدەیان دابوو.

لیستەر دەڵێت ریشەی ناكۆكییە ستراتیژییەكانی نێوان هەیئەی تەحریر و قاعیدە بۆ تەمووزی 2016 دەگەڕێتەوە، كاتێك بەرەی نوسرە ناوی خۆی بۆ بەرەی فەتحی شام گۆڕی و رایگەیاند چیدی پەیوەندییان بە قاعیدەوە نەماوە. بەگوێرەی راپۆرتەكەی (MEI)، بەرەی نوسرە بۆ ئەو هەنگاوە راوێژیان بە ئەیمەن زەواهیری، سەركردەی قاعیدە نەكردبوو.

كەسێكی نزیك لە هەیئەی تەحریر بە توێژەرەكەی پەیمانگای رۆژهەڵاتی نێوەڕاستی راگەیاندووە “زەواهیری لە 2014ەوە هیچ پەیوەندییەكی راستەوخۆی لەگەڵ سەركردایەتی نوسرە (تەحریری شامی ئێستا) نەبووە، ئەمە كێشەیەكی گەورەیە، چونكە ئەبو محەممەد جۆلانی (سەركردەی سەربازیی هەیئەی تەحریر) خۆی بڕیار دەدا و چاوەڕێی مۆڵەتی زەواهیری ناكات”. 

كێشەكە لە بنەڕەتدا پەیوەندی بە دوو ستراتیژی جیاوازەوە هەیە. باڵی سەركردایەتی ناوەندیی قاعیدە پێیانوایە رێكخراوەكە دەبێ شوناس و ستراتیژی سەروونەتەوەیی خۆی بپارێزێت. بەڵام هەنگاوەكانی جۆلانی لە ماوەی یەك ساڵی رابردوودا ئاماژەیەكن بەوەی باڵی سووریای رێكخراوەكە دەیەوێ فۆكەسی خۆی بخاتە سەر فراوانكردنی پانتایی دەسەڵات و كاریگەریی خۆی لە سووریا. زەواهیری لە دوایین تۆماری دەنگیی خۆیدا ئەوە بە “هەڵە” وەسف دەكات و داوا دەكات “هەڵەكان راست بكرێنەوە”.

راپۆرتەكە دەشڵێت لەناو سەركردایەتی هەیئەی تەحریریشدا ئەوانەی بۆچوونیان لە سەركردایەتی ناوەندیی قاعیدەوە نزیكە، دژی هەنگاوەكانی جۆلانین. 

بە گوێرەی راپۆرتەكەی (MEI) ، ئەوانەی لە بەرەی نوسرەی جاران جیابوونەتەوە، ئێستا خەریكی دروستكردنی لقێكی نوێی قاعیدەن لە سووریا. فەرماندەیەكی ئەحراری شام بە لیستەری گوتووە، ئەوانەی خەریكی ئەو كارەن ژمارەیەك لە گرنگترین فەرماندەكانی قاعیدەن لە سووریا. 

لە نێوەڕاستی 2015، بەرەی نوسرە خاوەنی 8 بۆ 10 هەزار چەكدار بوو كە زۆرینەیان لە بەرەكانی جەنگی دژی رژێمی سووریادا بەشدار بوون. سەركەوتنە سەربازییەكانی ئەم گرووپە لە دژی سوپای سووریا و دامەزراندنی سیستەمی بەڕێوەبەری بۆ ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی خۆی، بنكەیەكی گەورەی بۆ رێككخراوەكە دروستكرد.

 لە كۆتاییەكانی 2015ەوە نوسرە و قاعیدە رووبەڕووی سێ تەحەدای گەورە بوونەوە: یەكەمیان گۆڕانكارییە نێوخۆییەكانی نوسرە بوو (پراگماتیزمی سیاسی و ئاینی)، دووەمیان ئەو گۆڕانكارییە سیاسی و سەربازییانەی لە ئۆپۆزیسیۆنی سووریادا روویدەدا (دروستبوونی گرووپی چەكداری ئیسلامیی نوێ كە لە چوارچێوەی سووریادا بیریان دەكردەوە). سێیەمیشیان پەیوەندی بە هێزە دەرەكییەكانی بەشدار لە قەیرانی سووریا هەبوو (گۆڕانی بەرژەوەندیی وڵاتەكان و تێڕوانینیان بۆ قەیرانی سووریا). ئەم سێ گۆڕانكارییە بوونە هۆی ئەوەی قاعیدە چیدی نەتوانێ بەو ئاسانییە خەونە سەروونەتەوەییەكەی خۆی بهێنێتەدی.

بەپێی راپۆرتەكەی (MEI) ، لە نێوەڕاستی 2016 لە كۆبوونەوەی نێوان نوسرە و گرووپە ئیسلامییە چەكدارەكانی دیكەی سووریادا پڕۆژەی نوسرە بۆ دامەزراندنی ئیمارەتێكی ئیسلامی لە باكووری سووریا رەتكرایەوە، لەبەر ئەوەی گرووپە ئیسلامییەكانی دیكە پێیانوابوو پڕۆژەی دامەزراندنی ئیمارەت هێندەی لە خزمەتی ئامانجە درێژخایەنەكانی قاعیدەدایە، هێندە لە چوارچێوەی بەرژەوەندییەكانی سووریادا نییە.

جۆلانی گرەوەكەی دۆڕاند

دوای ئەو كۆبوونەوەیە، ژمارەیەك لە سەركردە باڵاكانی نوسرە (بۆ نموونە ئەمیری نوسرە لە حەلەب) هەوڵەكانی خۆیان چڕكردەوە بۆ ئەوەی جۆلانی هان بدەن زیاتر لە چوارچێوەی سووریادا بیر لە گرووپەكە بكاتەوە و خۆی لە قاعیدە دووربخاتەوە و هەوڵی پێكهێنانی هاوپەیمانێتی نێوخۆیی لەگەڵ گرووپە چەكدارە ئیسلامییەكانی دیكەی سووریا بدات.

 ساڵح ئەلحەمەوی، سەركردەی دوورخراوەی نوسرە، بە توێژەرەكەی پەیمانگای رۆژهەڵاتی نێوەڕاستی راگەیاندووە “جۆلانی دوو بژارەی لەبەردەست بوو، جیابوونەوە لە قاعیدە و یەكگرتن لەگەڵ گرووپە ئیسلامییەكانی دیكە یان رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ گۆشەگیریی كۆمەڵایەتی، سیاسی و سەربازی”.

راپۆرتەكە ئەوەش دەخاتەڕوو كە بە پێچەوانەی بۆچوونی ئەمریكییەكان، ئامانجی نوسرە لەو هەنگاوە ئەوە نەبووە لە لیستی تیرۆر دەربهێنرێن، بەڵكو دەیانویست قەناعەت بە ئۆپۆزیسیۆنی سووریا بكەن نوسرە لە چوارچێوەی بەرژەوەندییە درێژخایەن و تایبەتەكانی سووریادا بیردەكاتەوە، لەوێشەوە رازییان بكات كە ببنە هاوپەیمانی.

 بەڵام جۆلانی گرەوی پێكهێنانی بەرەی هاوپەیمانی لەگەڵ گرووپە ئیسلامییەكانی دیكەی سووریای دۆڕاند. لە شەش مانگی كۆتایی 2016دا، نوسرە سێ جار هەوڵی پێكهێنانی ئەو بەرەیەی دا، بەڵام هەرسێ هەوڵەكە شكستیان هێنا. هۆكاری سەرەكیی شكستەكەش گرووپی ئەحراری شام بوو كە لەلایەن هەیئەی تەحریرەوە بە داردەستی توركیا لەقەڵەم دەدرێ. نوسرە، توركیا بە هۆكاری سەرەكی كەوتنی حەلەب دەزانێ و دژی ئۆپەراسیۆنی قەڵغانی فوراتیش بوو. بەگوێرەی راپۆرتەكە، دەزگای هەواڵگریی توركیا لە مانگی ئابی 2016 ژمارەیەك كۆبوونەوەی نهێنی لەگەڵ گرووپە ئۆپۆزیسیۆنەكانی سووریا كردووە بۆ ئەوەی بیر لە هەڵمەتێكی دژی بەرەی فەتحی شام بكەنەوە.
 
داهاتوو چی لێدێت؟

تەنیا لە ماوەی شەش مانگدا بەرەی نوسرە دووجار ناوی خۆی گۆڕی. یەكەمجار لە تەمووزی 2016دا ناوی خۆی بۆ بەرەی فەتحی شام گۆڕی، دواتریش لە كانوونی دووەمی ئەمساڵ ناوی خۆی بۆ هەیئەی تەحریری شام گۆڕی. گۆڕانكاری دووەمیان ناكۆكیی نێوان گرووپە نوێیەكە و ئەحراری شامی قووڵتر كردەوە، لەبەر ئەوەی سەركردەی گشتیی هەیئەی تەحریر فەرماندەیەكی كۆن و دەستلەكاركێشاوەی ئەحرارە. وەكوو راپۆرتەكەش دەڵێت، پێناچێت زەواهیری بەهیچ شێوەیەك ئاگاداری گۆڕانكاریی دووەمیان بووبێ. 

یەكێك لە سەركردەكانی گرووپە ئیسلامییەكان لە ئیدلب بە ئامادەكاری راپۆرتەكەی راگەیاندووە “ئێستا هەیئەی تەحریر رێگە بە قاعیدە دەدات جۆرێك لە ئازادی كاركردنی هەبێ، بەو مەرجەی دەست لە كاروباری نێوخۆیی هەیئەی تەحریر وەرنەدەن”. بەڵام بەردەوامبوونی ئەم دۆخە ئاسان نییە”. حاڵی حازر باڵی ناوەندی قاعیدە لە سووریا ئەوەندە چەكدارەی نییە كە رووبەڕووی هەیئەی تەحریر ببێتەوە، بۆیە چاوەڕێ دەكرێ هەتا داهاتوویەكی نادیار تەنیا بە رەخنەگرتن و دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر سیاسەتەكانی هەیئە رازی بێت.

راپۆرتەكەی پەیمانگای رۆژهەڵاتی نێوەڕاست پێشبینی دەكات لە داهاتوودا دوو ئەكتەری چەكداری سەرەكیی ئیسلامی لە ئیدلیب و باكووری رۆژئاوای سووریا بێنەئاراوە. لەلایەكەوە قاعیدە گرووپە جیهادییە بچووكەكان لەژێر چەتری خۆیدا كۆبكاتەوە و لەلایەكی دیكەشەوە هەیئەی تەحریر هەوڵی بەهێزكردنی پێگەی خۆی لە ئیدلیب و ناوچەكانی دەوروبەری بدات.



سه‌رچاوه‌

وه‌ڵام دانه‌وه‌

Please enter your comment!
Please enter your name here