كورد هەدەپەی سزا دا، ئەویش ئاكپارتی

0
299

لایەنگرانی هەدەپە AFP
لایەنگرانی هەدەپە AFP

كورد لە باكووری كوردستان بوونە فریادەڕەسی پارتی داد و گەشەپێدان (ئاكپارتی)، وەك چۆن پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) بوو بە فریادڕەسی پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە) لە شارە گەورەكانی وەك ئیستانبوڵ و ئانكەرە و ئیزمیر. ئاخر ئاكپارتی بە دەنگی كورد 31 شارەوانی لە باكووری كوردستان بردەوە. جەهەپەش بە پشتگیریی هەدەپە و لەسەر بنەمای دوژمنی دوژمنم دۆستمە، توانی شارەوانیی پایتەخت و گەورە شارێكی وەكو ئیستانبوڵ لە دەستی پارتی دەسەڵاتدار دەربێنێ‌.

دوو رۆژ بەر لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی توركیا لە 31/3/2019 لەگەڵ هاوكارانم چووین بۆ ئامەد بە مەبەستی رووماڵكردنی هەڵبژاردن، تا دوو رۆژ دوای هەڵبژاردنەكان ماینەوە. ئەو چوار رۆژە تابلۆكەی بە تەواوی بۆ روونكردینەوە كە بۆچی دەنگی هەدەپە لە شار و شارۆچكەكانی كوردستان كەمی كرد و كورد بۆچی دەنگی بە ئاكپارتی دا.   

خەڵكی دڵپڕ زۆر بوون، بەڵام زۆربەیان لەبەر دوو هۆكار رەتیاندەكردەوە قسە بۆ میدیا بكەن، بەشێكیان دەیانگوت لە ترسی جەوانانی هەدەپە ناوێرن هیچ بڵێن، بەشێكیشیان كە پێدەچوو زۆرتر فەرمانبەر و مووچەخۆر بن، لە ترسی نانبڕین لەلایەن ئاكپارتییەوە، بێدەنگییان پێ‌ باشتر بوو.

كورد لە باكووری كوردستان تا ئێستاش باجی خەندەقی شارەكان دەدات كە پەكەكە لە رێگەی ئەو رێكخراوانەی بەناوی گەنجانی سڤیل و ناوی دیكەوە لە شارەكان دروستی كردبوون، لە ساڵی 2016 شەڕی بردە نێو شارەكانی باكووری كوردستان. بەلای خەڵكەوە ئەو شەڕە جگە لە ماڵوێرانی دەستكەوتێكی بۆ ئەوان نەبوو. بۆیە دەنگدەرانی كورد بە تایبەتی ئەوانەی پێیانوایە پەكەكە و هەدەپە دوو ڕووی یەك دراون، لە هەڵبژاردنەكەی 31ی ئاداردا هەدەپەیان سزا دا، بە جۆرێك هەدەپە شارەوانییەكانی وەكو شرنەخ و رۆبۆسكێی لەدەستدا كە كەم ماڵ لەو دوو شوێنە هەن، شەهیدێكی پەكەكەیان نەبێ‌. 

هەدەپە چاوەڕێی كەمبوونەوەی دەنگەكانی دەكرد، بە تایبەتی دوای ئەوەی لە بەرژەوەندی جەهەپە، كاندیدی بۆ چەند شار و شارۆچكەیەك دانەنا، بەڵام چاوەڕێی ئەوەی نەدەكرد ئاكپارتی 31 شارەوانی لە باكووری كوردستان لێ بستێنێ‌.

ئەوەی بەشێك لە كوردی باكووری كوردستانی لە هەدەپە نیگەران كردووە، ئەوەیە كە هەدەپە خۆی وەكو پارتێكی هەموو توركیا نیشانداوە، نەك پارتێكی كوردی باكووری، زۆر كەس پێیانوایە هەدەپە هێندەی گرنگی بە توركەكان و هێنانە پێشەوەیان لە پەرلەمان و سەركردایەتی هەدەپە دەدات، هێندە گرنگی بە كورد نادات. لە شارێكی وەكو شرنەخ كە تەنیا چەند كیلۆمەترێك لە زاخۆ دوورە، رەنگە سەدان كەسی بەتەمەن هەبن هەر زمانی توركی نەزانن، بەڵام لە بانگەشەی ئەمجارەی هەڵبژاردنی شارەوانییەكاندا سەزایی تەمەلی، هاوسەرۆكی گشتی هەدەپە كە بە رەچەڵەك توركە، بە زمانی توركی لەوێ‌ گوتاری پێشكەش دەكرد. لە هەڵبژاردنی تەمموزی 2018ی پەرلەمانی توركیا هەر لەو شارە، بەربژێرێكی تورك بە دەنگی كورد گەیشتە پەرلەمان، بەڵام ئەمجارە هەر بەو دەنگانە بەربژێری ئاكپارتی لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكان دەرچوو.

ئەو شەوەی ئەنجامەكان ئاشكرا دەكران، من لە بارەگای سەرەكی هەدەپە بووم لە ئامەد. هەریەك لە پەروین بوڵدان هاوسەرۆكی گشتی هەدەپە و فەلەكناس ئوجا، پەرلەمانتاری هەدەپە و ژمارەیەك گەورە بەرپرسی هەدەپەش لە هۆڵێكی گەورە چاوەڕێی ئەنجامەكانیان دەكرد، ئەوان ئەگەرچی بە كەمبوونەوەی دەنگەكانیان لە باكووری كوردستان نیگەران بوون، بەڵام زۆرتر چاویان لەسەر ئەنجامی دەنگەكانی ئانكەرە و ئیستانبوڵ بوو.

لە پەروین بوڵدانم پرسی: ئەنجامەكان بە دڵی ئێوەن؟ “ئەنجامی دەنگەكان لە شارەكانی كوردستان بە دڵی ئێمە نییە، بەڵام سیاسەتی ئێمە كە شكستهێنان بوو بە ئەردۆغان و ئاكپارتی لە ئیستانبوڵ، ئانكەرە و ئیزمیر سەركەوت”. ئەمە وەڵامی پەروین بوڵدان بوو.

لە هەڵبژاردنی 2014دا هەدەپە 10 پارێزگا (كە سێیان گەورە شارەوانین)، هەروەها سەرۆك شارەوانیی 93 شارۆچكەی بەدەستهێنابوو، بەڵام لەو هەڵبژاردنەدا سەرۆك شارەوانی هەشت پارێزگا (كە سێیان گەورە شارەوانین) و  سەرۆك شارەوانی 60 شارۆچكەی بەدەستهێنا. 

سەركەوتنی ئاكپارتی لە باكووری كوردستان، رێژەیەكی كەمی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو خزمەتگوزارییانەی لە ماوەی رابردوودا لە رێگەی قەیومەكانی شارەوانییەوە پێشكەش كراون، زۆرینەكەشی پەیوەندی بە نیگەرانییەكانی كوردەوە هەیە لە هەدەپە. بۆیە دەبێ‌ سیاسەتی هەدەپە بۆ باكووری كوردستان جیاواز بێ‌ لەو سیاسەتەی بۆ توركیا هەیەتی. خەڵك هەلی كار و ئارامی و ئاوەدانی بەلاوە گرنگە، ئەگەرچی هێشتاش خەڵكانێك هەن بە تاسەوە چاوەڕێی هەواڵی شەڕی پەكەكە و سوپای توركیا دەكەن. 

لەو هەڵبژاردنەدا دەركەوت كە دەنگی كورد سەنگی مەحەكە، بۆیە ئەگەر هەدەپە وەكو كورد دەڵێن بەخۆیدا نەچێتەوە، چاوەڕێ‌ دەكرێ‌ لە هەڵبژاردنی داهاتوودا دەنگەكانی كەمتریش ببنەوە. ئەمەش بە جیاكردنەوەی ماڵی خۆی دەبێ‌ لەگەڵ پەكەكە، هەوڵدان بۆ دەستپێكردنەوەی پرۆسەی ئاشتی لە توركیا. گۆڕینی سیاسەتی كاری لە باكووری كوردستان. هەڵبژاردنی شارەوانییەكان وانەیەكیش بوو بۆ ئەردۆغان كە ئەگەر تۆ كورد بە زەبروزەنگ و دانانی قەیوم و تێكدانی شارەكانی سزا بدەی، ئەوە كورد لەسەر سندوقی دەنگدان سزات دەدات، وەك ئەوەی لە ئیستانبوڵ و ئانكەرە و ئیزمیر كردی.

* بەرپرسی ئۆفیسی دهۆكی تۆڕی میدیایی رووداو

سه‌رچاوه‌

وه‌ڵام دانه‌وه‌

Please enter your comment!
Please enter your name here