لە گەڕەكی عەسكەریی خورماتوو ئەگەر نەڕۆی دەكوژرێی

0
311

لە 67 گرووپی حەشدی شەعبی تەنیا 18یان شوێنكەوتەی سیستانین
لە 67 گرووپی حەشدی شەعبی تەنیا 18یان شوێنكەوتەی سیستانین

 رووداو- هەولێر 

كاروانێك ئۆتۆمبێلی حەشدی شەعبی كە هەموو جۆرە چەكێكیان پێبوو، رۆنگ ساید لە شەقامی سەرەكی شاری خورماتووی (پێشتر زۆرینە كورد) خۆیان كرد بە یەكێك لەگەڕەكەكانی شارۆچكەكەدا، لەو بەشەی بۆ خۆیان جیاكردووەتەوە. 

  مانگی ئابی 2014 شەش هێزی حەشدی شەعبی لە شاری خورماتوو جێگیركران كە بریتی بوون لە: (سەرایا سەلام، حیزبوڵڵا، هێزەكانی بەدر، خۆراسانییەكان، عەسایبی ئەهلی حەق و هێزەكانی سەر بە حیزبی دەعوە)، بەگوتەی بەرپرسێكی یەكێتی لەو شارۆچكەیە، ئەو هێزانە ناوچەی دەسەڵاتیان بەیاتە، بەڵام بارەگایان لەنێو گەڕەكە توركمانییەكانی خورماتوو هەیە.

هەندێك لەو هێزانە بەردەوام هۆكار بوونە بۆ دروستبوونی كێشە لەنێو خورماتوو و دەوروبەری، بەتایبەتی هێزەكانی عەسایب. حەسەن بارام، جێگری بەرپرسی مەڵبەندی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە خورماتوو دەڵێت: “بە تەنیشت ئەوانەوە كۆمەڵێك گرووپی مافیایی دروستبوون كە بەردەوام سەرانە وەردەگرن خەڵك دەڕفێنن، تەنیا مانگی رابردوو 14 كەس رفێندراون كە چارەنووسی چوار كەسیان هێشتا دیار نییە. ئەوە جگە لەوەی زیاد لەجارێك دەستدرێژی كراوەتە سەر هاووڵاتیانی كورد و عەرەب، ئەوەی لەگەڕەكی عەسكەری بووبێت، لەسەر ماڵەكەی دەنووسرا نەڕۆی دەكوژرێی”.

سەبارەت بەبوونی بەڵگەیەك لەسەر ئەو كارانە، بارام گوتی: “ئەگەر رفاندنی خەڵك لەلایەن ئەو هێزانەشەوە نەكرابێ‌، هێزگەلێك كردوویانە كە لەژێر سێبەری ئەوان و لە سنووری ئەواندان”.
ژمارەی دانیشتووانی كورد لە سەنتەری شاری خورماتووو پاش پرۆسەی ئازادیی عێراق، بۆ 38% بەرز بووەوە، بەڵام ئامارە نافەرمییەكان دەڵێن لە دوای هاتنی هێزەكانی حەشدی شەعبی، رێژەی كورد بۆ نزیكەی 20% دابەزیوە.

حەشدی شەعبی لەدوای نزیكبوونەوەی داعش لە بەغدا لە حوزیرانی 2014 ، بە فتوایەكی عەلی سیستانی، مەرجەعی باڵای شیعەكان دامەزرا و دەیان هەزار كەسی شیعە مەزهەب لە بەغداو شارەكانی باشووری عێراقەوە خۆیان تێدا ناونووس كرد.  

حەسەن جیهاد ئەندامی پێشووی پەرلەمانی عێراق فتواكەی سیستانی بۆ ساتی دەرچوونی بەگرنگ دەزانێ، هەڵەی گەورەش لەوەدا دەبینێت كە لە 26ی نۆڤەمبەری 2016 ئەو هێزە لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە بە فەرمی ناسێنرا. حەسەن جیهاد دەڵێت: “ئەوان دەتوانن هەموو شتێكیان هەبێت، هەر لەكڵاشینكۆفەوە تا دەگاتە فڕۆكە، سنوورێكی دیاریكراوی جوگرافییان بۆ دەستنیشان نەكراوە، دەتوانن لە هەموو شوێنێك بن”.

هەیكەلی حەشدی شەعبی لەسەر هەمان هەیكەلی بەشێك لەو میلیشیا چەكدارانە دروستبووە كە دوای 2005 لە عێراقدا چالاك بوون. بەپێی ئامارەكان تاوەكو ئێستا 67 گرووپ لە ژێر ناوی حەشدی شەعبی دامەزراون.

ئەگەرچی ئامارێكی دروست نییە لەبارەی ژمارەی چەكدارانی حەشدی شەعبی، بەڵام ژمارەكە بە نزیكەیی بە 118 هەزار كەس مەزەندە دەكرێت كە 60 هەزاریان بە كردەوە لە شەڕدان و ئەوانی دیكە یان وەهمین، یان توانای جەستەییان رێگەیان پێنادات لە شەڕەكاندا بەشدار بن و زیاتر لە شارەكانی خۆیاندا دەمێننەوە.

گرووپە دیارەكانی حەشدی شەعبی

 دیارترین گرووپەكانی حەشدی شەعبی بریتین لە سەرایا سەلامە، لە هەمان گرووپی سوپای مەهدی پێكهاتووە كە كاتی خۆی موقتەدا سەدر لە ساڵی 2007  هەڵیپەساردبوو، بەڵام دووبارە و لە 11ی حوزەیرانی 2014 دا، دوو رۆژ پێش فەتواكەی سیستانی راگەیەنرا. 

یەكێكی دیكە لەو هێزانە رێكخراوی بەدرە كە ناسراوترین و پڕ جەماوەرترین گرووپی حەشدی شەعبییە و ژمارەیان بە 12 هەزار چەكدار مەزەندە دەكرێ، مێژووی ئەم گرووپە دەگەڕێتەوە بۆ هەشتاكانی سەدەی رابردوو كە ئەوكات باڵی سەربازیی ئەنجوومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی بوو.
هادی عامری سەرۆكی رێكخراوەكە لە سەرەتای 2012 لە ئەنجوومەنی باڵای ئیسلامی جیابووەوە و هاوپەیمانیی لەگەڵ نووری مالیكی دامەزراند و گرووپەكەش راستەوخۆ لەلایەن مالیكییەوە پشتیوانی دەكرێ.

لەدوای فەتوای سیستانی بەدەیان هەزار گەنجی عێراقی پەیوەندییان بە رێكخراوەكەوە كردووە، بەهۆی بەشداریكردنی سەركردەكانیشیان لەشەڕی عێراق – ئێران خاوەنی ئەزموونێكی زۆری شەڕكردنن. رێكخراوی بەدر خاوەنی چەكی قورسە و بەمەش رۆڵی یەكلاكەرەوەی هەبووە لە شەڕی داعشدا. جگە لەوەی بەهۆی پەیوەندیی پتەوی عامری لەگەڵ قاسم سولەیمانی سەركردەی فەیلەقی قودس، ئەو چەكانەی لەئێرانەوە دێت بۆ گرووپەكانی حەشد، لەڕێگەی ئەوانەوە تێپەڕ دەبێ.

حیزبوڵڵا: ئەم گرووپە سەركردەكانی ناسراو نین و هەماهەنگییان تەنیا لەڕێگەی ئێرانەوەیە، ساڵی 2007 بە بەیاننامەیەك شەڕی لەگەڵ ئەمریكییەكان راگەیاند، چەكی سووك و مامناوەندیان هەیە و هەندێكجار هێزی تۆپهاوێژی ئێرانی بەچەكی قورس پاڵپشتییان دەكات.

عەسائیبی ئەهلی حەق: ئەمەش یەكێكە لەگرووپە دیارەكان و ساڵی 2007 دوای هەڵپەساردنی سوپای مەهدی لەلایەن قەیس خەزعەلی و ئەكرەم كەعبی راگەیەنرا. ئەو گرووپە زۆرتر بۆ چەك پشت بە سوپای عێراقی دەبەستن.

بزووتنەوەی نوجەبا: ساڵی 2013 لە عەسایب جیابوونەتەوە و لیوای عەمار بن یاسریان لە سوریا چالاكە و وەلائیان بۆ عەلی خامنەیی، رێبەری شۆڕشی ئیسلامیی ئێران هەیە.

لە دیارترین گرووپەكانی شەڕكەریش كەتیبەی سەیدولشوهەدا بە سەركردایەتی ئەبو مستەفا شەیبانی، فەیلەقی ئەلوەعد ئەلسادق بە سەرپەرشتی محەممەد تەمیمی، سەرایای خۆراسانی عەلی یاسری، هێزەكانی محەممەد باقر سەدر، لیوای ئەبولفەزڵ، لیوای ئیمام حوسێن و كەتائیبی ئیمام عەلین.

مەترسییە گەورەكە

ئایا شەڕی داهاتووی كورد لەگەڵ حەشدی شەعبی دەبێت؟ بەرپرسانی حەشدی شەعبی هەمیشە ئەگەری روودانی شەڕی نێوان كورد و شیعە رەتدەكەنەوە. بەڵام حەسەن جیهاد دەڵێت “هەر گرووپێك هەڵوێستێكی جیاوازی هەیە بەرامبەر كورد، بۆ نموونە خەزعەلی زۆر توند قسە دەكات، عامری هەر جارەو بەشێوەیەكە، ئەوە مەترسییەكان زیاتر دەكات، چونكە مەرجەعیەتی سەربازیی جیاوازیان هەیە”.

داواكارییەك لەنێو بەشێك لە سیاسییەكانی كورددا هەیە كە ئایەتوڵڵا سیستانی شەڕی كورد بە فەتوایەك لە حەشدی شەعبی حەرام بكات، ئەوەش پێناچێت ئاسان بێت، چونكە لە كۆی 67 گرووپی حەشدی شەعبی تەنیا 18یان شوێنكەوتەی سیستانین.

بەبڕوای حەسەن جیهاد، دەبێت كورد و هێزەكانی دیكەش بچنە لای سیستانی “ئەگەر ئایەتوڵڵا سیستانی فەتوایەكی لەوجۆرە بدات، هیچ لایەك ناتوانێت شەڕ بكات، چونكە رەتكردنەوە و كارنەكردن بە فەتواكە دەبێتە هۆی لاوازبوونی ئەو هێزە لەكاتێكدا ئەوان هێزگەلێكن ئامانجی سیاسییان هەیە و پێویستیان بەدەنگی خەڵكە”.

سه‌رچاوه‌

وه‌ڵام دانه‌وه‌

Please enter your comment!
Please enter your name here