کوردانی ئێزدی داوایانکردووە لە دادگایی كۆمپانیایەكی فەرەنسیدا بەشداربن

0
7

پارێزەرێك: دادگایی لافارژ دەرفەت دەڕەخسێنێ‌ بۆ قەرەبووكردنەوەی ئێزدییەكان

رووداو- هەولێر

ئافرەتە ئێزدییە رزگاربووەكان لە دەستی داعش داوایان كردووە لە دادگایی كۆمپانیایەكی چیمەنتۆی فەرەنسیدا بەشدار بن كە تۆمەتبارە بەوەی چەندین ملیۆن دۆلار پارەی داوە بۆ ئەوەی لە سووریا رێگەی كاركردنی پێبدەن، یەكێك لەو گرووپانەی كە كۆمپانیاكە پارەی داوەتێ، داعشە. 

ژمارەیەك پارێزەری نێودەوڵەتیی ئافرەتانی كوردی ئێزدی لە بەیاننامەیەكدا رایانگەیاند كە داوایان كردووە ئافرەتە ئێزدییە رزگاربووەكان وەكو “لایەنی مەدەنی” ئامادەی دادگایی كۆمپانیای لافارژی فەرەنسی بن كە تۆمەتبارە بەوەی لە رێگەی هاریكاریی دارایی داعشەوە، لە تاوانی دژی مرۆییدا بەشدار بووە.

دادگایەكی فەرەنسی كۆمپانیای لافارژ تۆمەتبار دەكات بەوەی لە ساڵی 2013دا نزیكەی 13 ملیۆن یورۆ (16 ملیۆن دۆلار)ی بە داعش و گروپە جیهادییەكانی دیكەی سووریا داوە، تاوەكو رێگە بە كارگەكەیان بدەن لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئەوان درێژە بە كاری خۆی بدات، جیا لەمە نەوتێكی زۆریشی لە داعش كڕیوە. هەشت كەس لە بەڕێوەبەرانی كۆمپانیاكە لە ساڵی 2017 وە لە دادگا دۆسیەیان بۆ كراوەتەوە.

لافارژ و داعش

كۆمپانیای لافارژ هۆڵكیم (كە زۆربەی جاران هەر بە لافارژ ناوی دەهێنرێ) لە كۆتایی 2007 چووەتە سووریا و لە ئایاری 2010 بە هاوبەشی لەگەڵ كۆمپانیای (ماس)ی سووری دەستیان بە بەرهەمهێنانی چیمەنتۆ كردووە. ماس كارگەی كەسێكی نزیك لە خێزانی بەشار ئەسەدە بەناوی فیراس تەڵاس. كارگەی كۆمپانیاكە لە ناوچەی چەلەبییەی سەر بە پارێزگای حەلەب بووە. لە رۆژانی پڕكاری خۆیدا كارگەكە رۆژانە 8000 تۆن چیمەنتۆی بە بەهای 500 هەزار دۆلار بەرهەم دەهێنا.

لە گەرمەی راپەڕینی خەڵكی سووریادا لە 2011، زۆربەی كۆمپانیا رۆژئاواییەكان بڕیاری جێهێشتنی سووریایان دا. بەڵام لافارژ بڕیارێكی جیاوازی دا، ئەوكات ئاڵۆزییەكانی بەشەكانی دیكەی سووریا هێشتا ناوچەی حەلەبی نەگرتبووەوە، سزا نێودەوڵەتییەكانی سەر رژێمی سووریاش چیمەنتۆی نەدەگرتەوە.

لە ناوەڕاستی 2012 دۆخەكە گۆڕا كاتێك گروپە چەكدارەكانی سەر بە توركیا و قەتەر دەستیان بەسەر رۆژهەڵاتی شاری حەلەبدا گرت و باكووری رۆژ‌هەڵاتی شارەكەش كەوتە دەست هێزە كوردییەكان. ناوچەی منبج لە باكووری رۆژهەڵاتی پارێزگای حەلەب كەوتبووە دەست ژمارەیەك گروپی جیاجیا كە هەموویان لەژێر چەتری سوپای ئازادی سووریادا بوون. ئەوكات بەرپرسانی لافارژ لە سووریا بیریان لەوە دەكردەوە كە نزیكبوونەوەی چەكدارانی ئۆپۆزیسیۆن نەك هەر كاری گواستنەوەی بەرهەم و هاتوچۆی كرێكارەكانیان سەخت دەكات، بەڵكو ئەگەری هێرش و تاڵانكردنی كارگەكەشیان هەیە.

لە مانگەكانی دواتری 2012دا، یەكینەكانی پاراستنی گەل كارگەی كۆمپانیا فەرەنسییەكەیان دەپاراست، بەرپرسانی یەپەگە داوایان لە كۆمپانیاكە كردبوو درێژە بە كارەكانی بدات و گەرەنتی ئاسایشی ستافەكەیان پێدابوون، بەڵام وەك یاكوب وارنس، كارگێڕی باڵای كارگەكە بە دامەزراوەی ئەمریكیی سەدەی راگەیاندووە، لە هەندێك حاڵەتدا پەیوەندییەكانیان لەگەڵ ئەو لایەنە كوردییە تووشی گرژی دەبوو. بە گوێرەی وارنس یەكێك لەو شتانەی هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆنی تووڕە كردبوو ئەو پارەیە بوو كە لافارژ بۆ پاراستنی خۆی بە یەپەگەی دەدا.

فیراس تەڵاس و خێزانەكەی لە ناوەڕاستی 2012 روویان لە فەرەنسا كردبوو، پەیوەندیشی لەگەڵ گروپە چەكدارەكانی ئۆپۆزیسیۆن دروستكردبوو. لافارژ ئەمەی وەكو دەرفەتێكی باش بۆ كاركردن لە ناوچەكە دەبینی. بەگوێرەی راپۆرتەكەی دامەزراوەی سەدە، فیراس لە ئاداری 2013 و كاتی كشانەوەی هێزەكانی سووریا لە رەققە، رۆڵی سەرەكی لە دانوستاندنی نێوان لافارژ و ئۆپۆزیسیۆندا هەبووە. لە ناوەڕاستی 2012 تاوەكو هاوینی 2014، لافارژ مانگانە 80 بۆ 100 هەزار دۆلاری بە فیراس داوە، ئەویش پارەكەی رادەستی ئۆپۆزیسیۆن كردبوو.

بەشێك لەو پارانە بۆ نوسرە و داعش دەچوون، بۆیەش وارنس لە یادەوەرییەكانی خۆیدا دەنووسێ “ئێمە لە رێگەی فیراسەوە یارمەتی ئابووریی داعشمان دەدا”. وارنس لە تشرینی یەكەمی 2013 بە پشتگیریی یەپەگە و ئۆپۆزیسیۆن لە سووریا دەرچوو. لە شوێنی ئەویش ئەحمەد جەلودی، خەڵكی ئوردن، دەستبەكار بوو. بەگوێرەی راپۆرتەكەی دامەزراوەی سەدە، جەلودی پەیوەندی بەردەوامی لەگەڵ داعشدا هەبووە. فەرمانبەرێكی پێشووی كارگەكە بە (لومۆند)ی فەرەنسی گوتووە: “جەلودی بەردەوام لە نێوان غازی عەنتاب، رەققە، مەنبج و كارگەكە لە هاتوچۆدا بوو”.

لە هاوینی 2014، داعش دەستی بەسەر ناوچەیەكی زۆری ناوەڕاستی عێراق و سووریادا گرت. ژمارەیەكی زۆر لە كرێكار و فەرمانبەرانی كارگەكەی چەلەبییە رایانكرد، لەو كاتەدا بوو كە لافارژ زانی چیدی دەسەڵاتی ئەوەیان نەماوە لەگەڵ داعشێكی بەهێزدا دانوستاندن بكەن.

ساڵی رابردوو چالاكڤانانی مافی مرۆڤ و فەرمانبەرانی پێشووی لافارژی سووریا، سكاڵایەكیان لەدژی كۆمپانیا فەرەنسییەكە تۆمار كرد، كۆمپانیاكە تۆمەتبارە بە دانی پارە و بەرتیل بە داعش و بەرەی نوسرە، بۆ ئەوەی رێگەی كاركردن و هاتوچۆی بارە چیمەنتۆیەكانیان پێبدەن، هەروەها پێشێلكردنی سزاكانی یەكێتیی ئەوروپا بەهۆی كڕینی نەوتی سووریا لە داعش و دروستكردنی مەترسی لەسەر گیانی فەرمانبەرەكانی لە سووریا. كەسێكی ئاگادار لە دۆسیەكە بە ئاژانسی (فرانس پرێس)ی راگەیاندووە كە لافارژ تۆمەتباریشە بەوەی چیمەنتۆی بە داعش فرۆشتبێ.

كەیسی ئێزدییەكان

بەرەنگاربوونەوەی كەناڵە داراییەكانی داعش بەشێكی سەرەكی لە هەڵمەتی نێودەوڵەتیی دژی داعش پێكدەهێنێ، هەموو ئەو كۆمپانیا یان كەسانەش كە بازرگانییان لەگەڵ داعش و گروپە توندئاژۆكانی دیكەدا كردبێ، رووبەڕووی دادگا و سزای نێودەوڵەتی دەبنەوە.

ئەمەل كلۆنی، پارێزەری نێودەوڵەتی و هاوژینی ئەكتەری بەناوبانگی ئەمریكی جۆرج كلۆنی، لە لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی (فرانس پرێس) دەڵێ: “لە ئابی 2014 وە، داعش لە عێراق و سووریا ئێزدییەكانی كردووەتە ئامانج، لەوانەش راگواستنی زۆرەملێ، كوشتن، رفاندن، بە كۆیلەكردنی ژنانی ئێزدی. دەمانەوێ لەو دادگایەدا (كە بۆ لێكۆڵینەوە لە لافارژ رێكخراوە) دەنگی ئافرەتە ئێزدییەكانیش ببیسترێ”.

كلۆنی كە پارێزەری نادیە مورادیش بووە، ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە كە ئەم كەیسە: “دەرفەتی ئەوە دەڕەخسێنێ داعش و هەموو ئەوانەی یارمەتی ئەو رێكخراوەیان داوە، لە بەرامبەر تاوانەكەی خۆیاندا بەرپرسیار بن و قوربانیانیش بە شێوەیەكی دادپەروەرانە قەرەبوو بكرێنەوە”. 

ژمارەیەكی زۆر لە بەڕێوەبەرانی كۆمپانیاكە تۆمەتبارن بەوەی یارمەتی تاوانی دژی مرۆڤایەتییان داوە، هەرچەندە تاوەكو ئێستا دیار نییە بەشداری ئافرەتانی ئێزدی دەتوانێ هیچ قەرەبوویەكی دارایی بۆ خێزانە زیانلێكەوتووەكان لێ بكەوێتەوە، یان نا.

سه‌رچاوه‌

وه‌ڵام دانه‌وه‌

Please enter your comment!
Please enter your name here